Er is sprake van een groeiende kloof tussen beleidsmakers enerzijds en hulpverleners anderzijds. Tijdens een onlangs gehouden congres van hulpverleners werd duidelijk dat het overgrote deel van de meer dan 300 aanwezigen geen enkel vertrouwen meet heeft in het beleid van de overheid. Hulpverleners die intensieve persoonlijke gesprekken voeren met vluchtelingen en op grond van hun professionaliteit een oordeel kunnen hebben over het waarheids-, c.q. waarschijnlijkheidgehalte van de verhalen en ervaringen van vluchtelingen, kunnen in een groeiend aantal gevallen de afwijzende beschikkingen van de IND niet begrijpen. Zij horen plausibele verhalen over onrecht, bedreiging in het land van herkomst. Exemplarisch is het volgende verhaal: Een vrouw uit Sierra Leone zit al zes jaar in Nederland en heeft twee kinderen (resp twee en een half jaar oud). Ze heeft nu de aanzegging gekregen dat ze wordt uitgezet. In de loop van de tijd is duidelijk geworden dat haar vluchtverhaal zoals ze dat in eerste instantie heeft verteld aan de IND niet compleet is. Ze heeft gevangen gezeten, is slachtoffer geworden van een groepsverkrachting en haar dorp is door militairen in brand gestoken, waarbij enkele dorpsgenoten, waaronder een goede vriendin, zijn omgekomen. De IND is weigerachtig om deze nieuwe gegevens op te nemen. Ze weet niet waar ze met haar twee kinderen naar toe moet.

Verklaringen over geweld, verkrachting worden vaak als ‘niet aannemelijk’ terzijde geschoven. Hulpverleners hebben sterk de indruk dat de ervaringen van vluchtelingen, mede door de setting en de tijdsdruk bij de gehoren, onvolledig worden opgenomen. Asielzoekers ervaren de IND-gehoren vaak als pogingen om hen klem te zetten met hun vluchtverhaal door te zoeken naar gaten in het verhaal en naar inconsistenties. Inzichten van deskundige hulpverleners worden in de asielprocedure vrijwel altijd buiten beschouwing gelaten en zo ontstaat een groeiende kloof tussen hulpverleners en het asielbeleid.

Datzelfde geldt voor de opvang van asielzoekers. De situatie van vluchtelingen die lang in de centrale opvang verblijven is mensonterend, berooft hen van hun zelfvertrouwen en waardigheid, reduceert hun toekomstmogelijkheden en leidt tot chronische psychische en somatische klachten. Hulpverleners tonen al jaren aan dat de huidige vorm van centrale opvang ziekmakend is, maar nog steeds verblijven mensen drie jaar en langer in de asielzoekerscentra. Inmiddels stelt ook de Wetenschappelijke Raad voor het regeringsbeleid dat de centrale opvang ziekmakend is, maar dat leidt niet tot ander beleid. En intussen wachten ruim 7000 mensen die een status hebben in azc’s op een huis. Het heeft er alle schijn van dat de instanties te weinig hun best doen om deze statushouders zo snel mogelijk op gang te helpen. Hun geestelijke gezondheid gaat zo alleen verder achteruit.

Wij kunnen niet anders kan concluderen dat er op een onverantwoorde wijze wordt omgegaan met de gezondheid van asielzoekers gedurende de centrale opvang en bij het uitzettingenbeleid en het als gevolg daarvan illegaal verklaren van deze mensen.

Want uiteindelijk is voor hulpverleners de cliënt en niet de asielwetgeving de laatste waarheid. De eed van Hypocrates van ruim 2000 jaar geleden gaat boven opportunistische asielwetgeving.